Fretbuzz: waar komt het vandaan en wat kun je eraan doen?
Je speelt een noot en in plaats van een zuivere toon hoor je een ratel of een zoem. Dat is fretbuzz: de snaar raakt tijdens het trillen een fret die hij niet hoort te raken. Een beetje zoem die je alleen onversterkt hoort, is bij veel elektrische gitaren normaal. Maar zoem die door je versterker komt, je sustain wegneemt of noten laat wegvallen, verdient aandacht.
Fretbuzz heeft een handvol veelvoorkomende oorzaken, en die kunnen allemaal precies hetzelfde klinken. Dat maakt het lastig.
Waar het zoemt, zegt veel
Komt er een gitaar binnen die zoemt, dan spelen we eerst elke snaar op elke fret. Het patroon verraadt veel:
- Alleen op de losse snaren of de eerste paar frets: vaak een topkam die te laag is, of een hals met te weinig kromming.
- Midden op de hals: meestal een hals met te weinig kromming, of een fret die te hoog zit.
- Hoog op de hals: vaak een te lage snaarhoogte, of een fretuiteinde dat is losgekomen.
- Op één fret: bijna altijd één te hoge of losse fret.
- Overal: een snaarhoogte die te laag is voor jouw manier van spelen, of snaren die te dun zijn.
De meest voorkomende oorzaken
1. Te weinig halskromming
Een gitaarhals heeft een heel kleine voorwaartse buiging nodig, de halskromming, zodat de snaren ruimte hebben om te trillen. Is de hals te recht of buigt hij achteruit, dan zoemen de snaren in de lage en middelste posities. Dat gebeurt heel vaak als de lucht in de winter droog wordt. Waarom, lees je in Is je gitaar klaar voor de herfst?
2. Een te lage snaarhoogte
Een lage snaarhoogte speelt lekker snel, maar liggen de snaren te dicht bij de frets, dan gaan ze zoemen. Zeker als je hard speelt.
3. Ongelijke frets
Frets slijten na verloop van tijd, vooral in de eerste posities, en één fret kan net iets hoger zitten dan zijn buren. Die hoge fret zorgt voor zoem op de fret eronder. De oplossing is de frets vlak schuren, kronen en polijsten.
4. Een versleten of te lage topkam
Zijn de inkepingen in de topkam te diep gezaagd of uitgesleten, dan zoemen de losse snaren tegen de eerste fret. De oplossing is een nieuwe topkam. Goedkope of versleten topkammen vervangen we door TUSQ.
5. Te dunne snaren
Stap je over op een dunnere snaardikte, dan neemt de spanning af. De snaren bewegen meer en de hals wordt minder naar voren getrokken. De gitaar heeft dan een setup nodig die bij de nieuwe snaren past. In onze gids voor het kiezen van snaren lees je hoe de dikte de spanning bepaalt.
6. Je speeltechniek
Soms is er niets mis met de gitaar. Druk je een noot te ver van de fret, of sla je heel hard aan, dan kan elke gitaar zoemen. Het helpt om net achter de fret te drukken, met stevige, gelijkmatige druk.
7. Er zit iets los
Niet elke zoem is fretbuzz. Een losse moer van een stemmechaniek, een riemknop, een schroefje van een element of een losse uitgangsjack kan meetrillen met bepaalde noten. Die opsporen hoort bij een goede controle.
Waarom je het beter laat diagnosticeren
Omdat meerdere oorzaken hetzelfde klinken, is de voor de hand liggende oplossing vaak de verkeerde. Verlaag je bijvoorbeeld de snaarhoogte terwijl het echte probleem de halskromming is, dan verplaats je de zoem alleen maar. En zoem komt zelden alleen: de andere signalen dat je gitaar een setup nodig heeft duiken meestal tegelijk op.
Verlos je gitaar van de zoem
Een setup pakt de halskromming, de snaarhoogte, de topkam en de intonatie in één keer aan, en laat zien of je frets vlak geschuurd moeten worden. Lees hier wat er gebeurt bij een setup. Een standaard setup kost €75 inclusief btw.
GuitarBuddy zit in Zandvoort en werkt voor gitaristen uit Haarlem, Aerdenhout en Amsterdam. Plan je setup en wij halen de zoem eruit.
