Gitaar leren spelen: een beginnersgids voor je eerste maand

Elke week brengt iemand me een gitaar die al in een hoek staat sinds de dag dat hij of zij “gitaar probeerde te leren”. Negen van de tien keer lag het voor een deel aan de gitaar, en voor de rest aan niet weten wat je moet oefenen. Daarom is dit de gids die ik elke beginner op dag één zou willen geven: wat je eerst leert, hoeveel je oefent en hoe je de lastige eerste maand doorkomt.

Stap 1: zorg dat je gitaar je niet tegenwerkt

Voordat je je vingers de schuld geeft, kijk eerst naar de gitaar. Veel beginnersgitaren (en genoeg dure ook) verlaten de fabriek met de snaren hoog boven de frets. Dan moet je veel harder drukken, zoemen je akkoorden en doen je vingertoppen twee keer zoveel pijn.

• Snaarhoogte: kun je bij de 12e fret met gemak een visitekaartje onder de snaren schuiven en is er dan nog veel ruimte over, dan is de snaarhoogte waarschijnlijk te hoog.
• Oude snaren: doffe, roestige snaren klinken vlak en blijven niet gestemd. Een nieuwe set gitaarsnaren laat een goedkope gitaar verrassend goed klinken.
• Stemming: een ontstemde gitaar laat zelfs perfecte akkoorden verkeerd klinken. Stem elke keer dat je hem oppakt. Je kunt mijn gratis online stemapparaat gewoon in je browser gebruiken.

Speelt je gitaar zwaar, dan is een gitaar setup het beste waar je als beginner geld aan kunt uitgeven. Het is letterlijk wat ik de hele dag doe, en het verschil is dag en nacht.

Stap 2: leer de basis in de juiste volgorde

In week één heb je geen theorie, toonladders of een stapel boeken nodig. Je hebt een paar fysieke vaardigheden nodig, ongeveer in deze volgorde:

1. Hoe je de gitaar vasthoudt, zodat je grijphand vrij kan bewegen en je pols niet scherp knikt.
2. De namen van de snaren: E A D G B E, van de dikste naar de dunste snaar. “Een Aap Die Graag Bananen Eet” helpt om ze te onthouden.
3. De vingernummers: wijsvinger is 1, middelvinger 2, ringvinger 3, pink 4. Elk akkoorddiagram gebruikt ze.
4. Akkoorddiagrammen lezen: de kleine roosters die laten zien waar je vingers moeten staan. Vijf minuten leren en je hebt toegang tot duizenden nummers.
5. Je eerste akkoorden: E mineur, A mineur, D, G en C. Met deze vijf kun je al met ontzettend veel nummers meespelen.

Begin met E mineur: maar twee vingers, en alle snaren klinken. Voeg daarna A mineur toe, dat een vergelijkbare vorm heeft. Elk akkoord met diagram en geluid vind je in mijn akkoordenbibliotheek.

Stap 3: oefen een beetje, elke dag

De grootste beginnersfout is geen techniekprobleem. Het is op zaterdag twee uur oefenen en de gitaar dan tot de volgende zaterdag niet meer aanraken. Je handen leren door herhaling en rust, dus korte dagelijkse sessies winnen het altijd van lange wekelijkse.

• Week 1: 10 tot 15 minuten per dag is ruim voldoende.
• Week 2 tot 4: bouw op naar 20 of 30 minuten, als je vingers dat toelaten.
• Laat je gitaar op een standaard staan, niet in de koffer. Kun je hem in tien seconden oppakken, dan speel je veel vaker.

Stap 4: pijnlijke vingertoppen zijn normaal (maar ga niet door echte pijn heen)

Je vingertoppen doen de eerste twee tot vier weken pijn. Dat is normaal: je huid bouwt eelt op, en als dat er eenmaal is, verdwijnt de pijn grotendeels. Een paar dingen maken het makkelijker:

• Druk net hard genoeg. De meeste beginners knijpen veel te hard. Druk tot de noot helder klinkt en probeer het dan met iets minder.
• Speel dicht bij de fret, net achter het metalen fretdraad, niet midden in het vakje. Daar heb je veel minder druk nodig.
• Neem pauzes. Twee sessies van tien minuten zijn vriendelijker voor je vingers dan één van twintig.
• Dunnere snaren helpen, zeker op een akoestische gitaar. Vraag me gerust welke dikte bij jouw gitaar past.

Scherpe pijn in je pols, hand of arm is niet normaal. Stop, schud het los en controleer je houding voordat je verdergaat.

Stap 5: leer akkoorden wisselen (dit is de echte vaardigheid)

Eén akkoord vasthouden is makkelijk. Op tijd van het ene akkoord naar het volgende gaan, daar maak je muziek mee, en daar lopen de meeste beginners vast. Dit trucje werkt:

1. Kies twee akkoorden, bijvoorbeeld E mineur en A mineur.
2. Zet een timer op één minuut.
3. Wissel zo vaak mogelijk tussen de twee en sla elk akkoord één keer aan. Tel het aantal wissels.
4. Schrijf het getal op. Probeer het morgen te verbeteren.

Dit is de bekende oefening “one-minute changes”, en die werkt omdat je iets meet. Je score in een week van 12 naar 30 wissels zien gaan, is een geweldige motivator. Ga in het begin langzaam: langzaam is soepel, en soepel is snel.

Stap 6: strum in de maat met een metronoom

Kun je akkoorden wisselen, speel dan mee met een vaste tel. Begin met vier neerslagen per akkoord in een rustig tempo, rond de 60 tot 70 BPM, en ga pas sneller als het makkelijk voelt. Je kunt hiervoor mijn gratis online metronoom gebruiken. In de maat blijven is wat je spel als muziek laat klinken in plaats van als een losse verzameling akkoorden.

De fouten die ik het vaakst zie

• Het stemapparaat overslaan. Stem altijd eerst.
• Een nummer leren dat te moeilijk is. Kies nummers met twee tot vier makkelijke akkoorden en een rustig tempo, en bouw dan op.
• Alleen spelen wat je al kunt. Leuk, maar het is geen oefenen. Besteed minstens de helft van elke sessie aan iets wat een beetje moeilijk voelt.
• Steeds naar je vingers kijken. Probeer bij één wissel weg te kijken. Daarna bij twee. Je handen leren de vormen vanzelf te vinden.
• Stoppen in week drie. Dan voelen pijnlijke vingers en trage vooruitgang het ergst. Kort daarna wordt het veel makkelijker, echt waar.

Hoe nu verder

Wil je een plan om te volgen? Daar heb ik een gratis cursus voor gemaakt: In 30 dagen naar je eerste nummers, elke dag één korte les in de app GuitarBuddy Play. En voel je je eenmaal thuis in je eerste akkoorden, lees dan mijn gids met dagelijkse gitaaroefeningen, zodat je handen blijven groeien.

Werkt je gitaar je tegen? Plan een setup en ik maak hem zo makkelijk bespeelbaar als het maar kan. Je zult versteld staan hoeveel sneller je leert op een gitaar die lekker speelt.